ACIMASIZLAR HAN OLMUŞ
Mahtumkulu, yabancı güçlerin Türk yurtlarını bir bir ele geçirdiği, hanların, bayların kendi çıkarlarını halkın erkinliğinden önde tuttuğu, kargaşanın tutsak aldığı karanlık çağın, ışık saçan aydını.
Ezilen, yerinden yurdundan edilen, çıkar çevrelerinin elinde oradan oraya sürüklenen Türkmenlerin birliğini öne çıkaran; halkına ulaşmanın yolunu, öz dilinin baylığında bulan Mahtumkulu Firaki, koşuklarıyla, baskı altındaki halkını kurtuluşa, özgürlüğe yönlendiren, yürekli bir önder.
Türkmen sinemasının temellerini kuran öteki Türkmen aydını Altı Karlıyev, 1968 yılında kurguladığı “Mahtumkulu” kurmacasında, 1724-1807 yılları arasında yaşadığı savlanan Makhumkulu Firaki’nin yaşamını öykülerken, onun düşünce evreninin temelini oluşturan sağtöreyle, dönemin zorlu koşullarına odaklanıyor.
Kurmacanın olağanüstü güzel katmanlarından birini oluşturan özgün besteler, Türkmen ezgilerinin görkemini, obadan salonlara taşıyan, bir başka öncü Türkmen aydını Nuri Halmemedov esinini taşıyor.
Adı: Mahdumkulu
Özgün Adı: Махтумкули
Diğer Adı: : Magdymkyli
Yönetmen: Altı Karlıyev
Yazan: Altı Karlıyev, Hayıt Yakubov
Görüntü: Anatoliy Karpuhin
Kurgu: Vladimir Artıkov
Müzik: Nuri Halmamedov
Oyuncular: Hommat Mullık ( Mahdumkulu), Muhammet Çerkezov (Mergen), Gülcan Dovletmuradova (Mengli), Yusuf Ahmetov (Bilade), İva Kakabeyeva (Zübeyde), Ata Alovov (Ovez), N. Karlıyev (İlbars), G. Kuliyeva (Akgız), G. Töremuradova (Hatice), Liza Karayeva (Hallı), Bayram Sadıkov (Gulam Han)
Yapım Tasarım: Ataballı Muradov
Yapım: A. Hocaniyazov, F. Tairova
Giyim Tasarım: R. Kuliyeva
Yapımcı: Türkmenfilm
Yapım: 1968 – Türkmenistan SSC
Dil: Türkmenistan Türkçesi. Rusça,
Süre: 86’
Bay: Varlıklı, yoksul karşıtı; varsıl: Öksüz büyür, yoksul bayır. (Kahranmamaraş)
Koşuk: 1- Türlü simgelerle, tartımlı sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan anlatım biçimi 2- Türklerin İslamiyet öncesi dönemlerinde, toylarda veya kazanılan savaş sonrasında yapılan eğlencelerde kopuzla birlikte söyledikleri, genellikle aşk, doğa ve yiğitlik konularını işleyen, uyak düzeni aaab, cccb, dddb vb. olan şiir.
Erk: Bir bireyin, bir toplumun, başka birey, küme veya toplumları egemenliği, baskısı ve denetimi altına alma, hürriyetlerine karışma ve onları belli biçimlerde davranmaya zorlama yetkisi veya yeteneği.
Esin: Etkilenme, çağrışım veya içe doğmayla akla gelen yaratıcı duygu, düşünce.
Sağtöre: Bir toplum içinde kişilerin uymak zorunda oldukları davranış biçimleri ve kuralları; aktöre, ahlak, könütöre.
Sav: 1- İleri sürülerek savunulan düşünce; dava, iddia, argüman: “Eleştiricilerimiz nasıl olur da böyle bir savda bulunabilirler?” – Necati Cumalı 2- Kendinde olmayan bir yeteneği, bir durumu varmış gibi gösterme.
