Yaşlı Adam

Tanrı’nın Esirgediği Tokluyu Börü Yemez*

SİNEMASALI topluluğunca izlenen, dede-torun ilişkisi üzerinden öykülenen, Türk topluluklarının yaşamlarından kesitler taşıyan, söylenceyle gerçeğin iç içe geçtiği, masalsı anlatılarla kurgulanmış Sovyet dönemi üç Türk anlatısından biri Kazak yapımı “Yaşlı Adam”; öbürleri ise “Yaşlı Dağların Söylencesi” ile “Ak Gemi”.

“Yaşlı Adam” Kazak bozkırındaki obasında, torunu ve geliniyle birlikte yaşayan Kasım’ın izleğinde, doğayla kurulan derin bağı öykülüyor.

Kurmaca, Ernest Hemingvay’in İhtiyar Adam ve Deniz adlı öyküsünden uyarlama denilmesine karşın, konusu, bildik bir başka Türk görmüğüne; “Yaşlı Dağların Söylencesi”ne çok daha yakın.

Türkmen yönetmen Yazgeldi Seyidov’un 1988 yılı yapımı, “Yaşlı Dağların Söylencesi” adlı görmükte işlenen dede-torun dayanışması, benzer biçimiyle bu yapıma da konu olmuş. Yaşlı Dağların Söylencesindeki kartal, burada kurtla yer değiştirmiş.

Kazak bozkırlarının çetin koşullarında geçen, yer yer gülmece öğeler taşıyan öykü, Kazak Türklerinin doğayla barışık yaşamından izlerin yer aldığı, yalın anlatımıyla  yaşlı bir adamın çevresiyle, öbür canlılarla, kendi geçmişiyle kurduğu ilişkiyi sorgulayan bir kurmacaya dönüştürülmüş.

“Yaşlı Adam”, SİNEMASALI etkinliklerinde izlenen, toplulukça içerik yönüyle, biçemiyle değerlendirilen Gelin kurmacasının yönetmeni Yermek Tursunov’un bir yapıtı.

Yermek Tursunov’un yönetmen seçimleri arasında, yapıtlarında çokça yer bulan Kazak Türklerinin geleneksi davranışları, töresel esintileri bu kurmacada da görülüyor.

Kazak yönetmenin kurmacalarında “kamcılık” izlerini araştıran Fatma Umay Öçkomaz, yüksek lisans tezinde. yönetmenin konuyla ilgili bir söyleşisine yer vermiş; Tursunov’un görüngesini, Türk görmük severlerinin ilgisine sunmuş.