Sovyetler birliği döneminde, hemen her Cumhuriyet’te kurulan görmük kurumlarının yapımlarında görülen, önemli bir Kazak oyuncu Nurmuhan Canturin.
Belirgin yüz çizgilerinin yanı sıra, onu, uzun yıllar boyunca aranılan biri olarak var eden en önemli etken, güçlü oyunculuğu. Uyumlu kişiliği, işine, uğraşına saygısı da eklenince, Nurmuhan Canturin, Moskova’dan Taşkent’e, Bişkek’ten Almatı’ya değin pek çok kurumun yapımlarında, yönetmenlerin öncelikli seçimi oldu. Yıl dizinine göre, Canturin’in irili ufaklı oyunlarla yer aldığı kurmacalar sıralandığında, dizelgenin 1949’dan 1991’e değin uzandığı görülür.
Kazakeli’nde, Hazar kıyısındaki Atırav’da, 1922 yılının, dördüncü ayının, yirmi ikinci günü doğan Nurmuhan Canturin, ilk öğrenimini burada tamamladı. Almatı Görmük Okulunda, Taşkent Oyunculuk Fakültesinde öğrenim gördü. Oyunculuk onun yaşamı oldu; 1952 – 1967 yılları arasında, Muhtar Avezov Törüt Kurumunun oyuncuları arasında yer aldı. Bilinen sayısıyla otuza yakın oyunda oyun kesti, yalnızca bir oyun yönetti: Nikah adlı oyun, 1961 yılında, onun ilk ve tek yönetmenlik uygulayımı oldu. Oyunculuk deneyiminin başladığı Çiçekli Yurt adlı ilk oyunu, 1952 yılında sahnelendi. Son oyunu, 1988’e dek sekiz yıl boyunca oynanan “Hoşça Kal Kurt İt!” adlı tiyatro oyunu oldu.
Kazak Yüzünün Simgesi
Ömrü boyunca, oyunculuğunu, iki alanda da sürdürdü; 1967-1988 yılları arasında Kazakfilm Görmük Kurumunda işledi. Sovyet yapımları içerisinde, çok farklı konuları işleyen ama temelde insanı öne çıkaran, iyiliği kalıcı yapmaya uğraşan öykülerin oyuncusu Nurmuhan Canturin, kimileyin iyileri, kimileyin kötüleri canlandırdı.
İlk görmük oyunculuğunu, 1949 yılında çekilen, Alitet Dağlara Ulaşıyor adlı kurmacada deneyimledi. Son oyunculuğunu, Ölüm Meleği Fahrettin adlı yapıtta sergiledi. Gözlerindeki derin anlatım gücünü alabildiğine kullanabildiği içerikler, onun başarısını, oynadığı yapıtlara da kattı.
Babasız büyüyen, annesinin çabasıyla yetişen; çocukluğundaki duygusal kırıklıkların, törütücü yanını güçlendirdiği Canturin, bozkır ekininin özgürleştirici, aldığı eğitimlerin geliştirici ruhunu gözleriyle dışa aktarmanın ustasıydı. Bulat Mansurov’un unutulmaz başyapıtı Sultan Baybars kurmacasındaki oyunculuğuyla uğraşısının doruğuna ulaşan Nurmuhan Canturin, yetmişten fazla görmükte oynadı, üç görmükte de yönetmenlik becerisini sergiledi.
Gerek tiyatrodaki, gerekse görmükteki son oyunlarının adındaki ayrılık çağrışımının gerçekliği, törütmenin yaşamına da uğradı. Tam adıyla Nurmuhan Seyitahmetoviç Canturin’in, 1990 yılının, beşinci ayının, ikinci günü, acundaki ömrü tükendi.
Kazak Türklerinin ulu törütmenin yini, Türkiye Türkçesi söyleyişiyle “Elmalı” anlamına gelen Almatı kentinde, temiz toprağın koynundaki sinine gömüldü. Allah rahmet eylesin, tini esen olsun.
