Boynuzlu Maral Ana’yı Beklerken…
Dünyadan yalıtılmış gibi, ormanla uzaktaki gölün arasına sıkışmış kalmış, az sayıdaki yetişkinle birlikte yaşamak zorunda kalan çocuğun gözünden aktarılan bir öykü “Ak Gemi”.
SİNEMASALI topluluğunca izlenen, dede-torun ilişkisi üzerinden öykülenen, Türk topluluklarının yaşamlarından kesitler taşıyan, söylenceyle gerçeğin iç içe geçtiği, masalsı anlatılarla kurgulanmış Sovyet dönemi üç Türk anlatısından biri Kırgız yapımı Ak Gemi; öbürleri ise “Yaşlı Adam” ile “Yaşlı dağların Söylencesi”.
Büyüklerin sorunlu yaşantısının sorgulandığı, umutlu bekleyişlerin kurgulandığı Ak Gemi, Türkiye Türkçesine Beyaz Gemi adıyla da çevrilen, Cengiz Aytmatov’un aynı adlı öyküsünden görmüğe uyarlanmış bir yapım.
Yalnız dünyasında, gerçeği masalsı bir yorumla, çocukça duyumsayan ve çevresinde yaşanılan sorunlu başkalıkları çözümlemeye çalışan çocuğun yaşadıklarının özelinde, söylencelerin, masalların, destanların, öykülerin, söylentilerin katmanlar oluşturduğu, yoğun bir anlatımı var Ak Gemi’nin.
Çocuğun en büyük isteği, babasıyla buluşmak; onun çalıştığının söylendiği “Ak Gemi”ye kavuşmak. Ancak dağ obasındaki zorluklar, aile içi çatışmalar, yetişkinlerin düş kırıklıkları, onun tatlı düşlerini sürekli gölgeliyor. “Boynuzlu Maral Ana” söylencesiyle, çocuğun umutlarıynan, doğayla kurduğu kirlenmemiş bağ simgelenirken, anlatı boyunca masumiyet ile gerçek yaşamın sertliği arasındaki karşıtlık işleniyor.
Kırgız Türklerinin yaşamlarından çizgiler taşıyan kurmaca, üzünçlü, sorgulayıcı bir sonla; kötülerin kazanmış gibi göründüğü, aslında izleyiciyi gerçekle yüzleşmeye yönelten, sarsıcı bir uyarıyla bitiyor.
Adı: Ak Gemi
Özgün Adı: Белый пароход (Beliy Parahad)
Öbür Adı: Ак кеме (Ak Keme)
Yönetmen: Bolotbek Şamşıyev
Öykü: Cengiz Aytmatov’un aynı adlı yapıtı
Uyarlayan: Cengiz Aytmatov, Bolotbek Şamşıyev
Görüntü: Manasbek Musayev
Kurgu: A. Camgerçinov, A. Lebkoviç
Ezgi: Alfred Şinitke
Oyuncular: Nurgazi Sıdıkaliyev (Çocuk), Sabire Gümüşaliyeva (Kârız nene), Orozbek Kutmanaliyev (Orozkul), Yusufbek Ahmetov (Bilade), Hasankul Kuttubayev (Mümin Dede), Ayturgan Demirova (Gülcemal), Nazire Mambetova (Bekey), Yaktili Svetbayev (Aysuulu), Çorobek Dumanayev (Kulubek), Darkul Kuyukova
S. Yönetmeni: Vladimir Donskov
Ses: A. Ahmediyev
Yapım: T. Dyuşekiyev
Yapım: 1975 – Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Tür: Kurmaca
Süre: 95’33”
Telif Hakkı: Lenfilm, Kırgızfilm
BU BETİNDE GEÇEN GÜZEL SÖZCÜKLER
Bezek: Bir yere süsleme amacıyla verilen düzen. Gösteriye konulan yapıtın, yazıldığı yerin, geçtiği çağın özelliklerini belirleyen ögelerin bütünü; dekor.
Görmük: Tüm yazın türlerindeki oyunlaştırılmış yapıtları gösterim sanatı.(I)
Gösterim için yazılmış oyunların tümü; tiyatro, film. (II)
Öğrence: Öğretmenin öğrenciye belirli bir sürede verdiği bilgi. (I)
Bu bilgi aktarımı için ayrılan süre.(II)
Öğrencinin öğrenmek zorunda olduğu bilgi.(III)
Öğrenek: Öğrencilerin, bir öğretmenin gözetimi altında, anlatma, araştırma, küme çalışması vb. yollarla ve türlü eğitim araç ve gereçlerinden de yararlanarak öğrenim yaptıkları yer; sınıf, derslik, dershane.
Süslem: İyi görüntü sağlamak, belli bir tür yaratmak, yalnızca kimi düzeltmeler yapmak için oyuncunun yüzünde, gövdesinde yapılan boyamalar, değişimler; makyaj.
-nen/-nan: Sözcüğün sonuna geldiğinde birliktelik, araç, neden veya durum anlatan tümceler yapmaya yarayan bir ilgeç, ile: “Akşama dek çiçeknen böceknen uğraşırdı.”
– SÖZLÜK –
Cengiz Aytmatov’un aynı adlı öyküsünden, Bolotbek Şamşıyev yorumuyla görmüğe uyarlanan Ak Gemi, ilk kez 1975 yılında gösterime girmiştir.
Betindeki sürüm, Rusçaynan Kırgızca görmükler temel alınarak, Aizaada Nuranova tarafından Türkiye Türkçesiyle altyazılanmıştır.
Bu çalışmaların tecimsel amacı yoktur. Tüm uygulayımlar, gönüllülerin katkısıyla gerçekleştirilmiştir.
Aizadaa Nuranova Hanıma, Cengiz Aytmatov’un bu muhteşem eserini Türkçe alt yazı olarak bizlere sunduğu için kalpten teşekkür ediyorum. Filmi gözyaşları içerisinde izledim. Çon rahmat Aizadaa.