GEZER ELİF ELİF DEYİ…
Karacaoğlan, Osmanlı’nın Türk kimliğinden iyiden iyiye uzaklaştığı; Saray çevresinin halktan kopuşunun açıkça belirginleştiği dönemlerde yaşayan bir halk ozanıdır. Amik ovasının kuzeyinden Ahır Dağlarına ulaşan geniş alanda; Çukurova, Toroslar çevresinde yaşadığı savlanan ozan, egemen çevrenin tersine, halkının diliyle; arı, duru, yalın Türkçeyle koşuklar söylemiş, türküler yakmıştır.
Yaşar Kemal’in öykülediği, Atıf Yılmaz’ın yönettiği kurmaca, Erman Film yapımcılığında, !959 yılında, Torosların Kahramanmaraş uzantısında bulunan, Meryemçil Beli, Cerit yaylası, Çığsar yaylası gibi Türkmen obalarında çekilmiştir.
Çekildiği yılın kıt olanakları göz önüne alındığında, yapımcının, İstanbul’dan bölgeye olan uzaklığa, beraberinde getirdiği zorluklara karşın Türk ekinini konu edinen bir yapıma yatırım yapması, günümüzde göremeyeceğimiz bir yaklaşım.
Karacaoğlan’ın, yaylalardaki göçer Türkmenlerin konalgaları arasında dolaşarak, toylarda, düğünlerde sevgiyi, ayrılığı dillendirirken, bir bey kızına düşen gönlünün öyküsüne odaklanıyor kurmaca. Bey kızının yüreği de Karacaoğlan’a akınca olanlar oluyor.
Yaşar Kemal, öyküsünde, bey kızına yanık öteki bey oğlunu devreye sokuyor, öykünün örgeleri çeşitleniyor; büyülü, duygulu anlatımnan toplumcul duyarlılık katmanları, birbiriyle buluşuyor, destansı bir durum alıyor.
Karacaoğlan’ın koşuklarına dayalı halk türküleri eşliğinde, bir yanı yıkıkların umutsuz sevgisi biçiminde ilerleyen öykünün kahramanlarını, Nuri Altınok, Tijen Par, Kadir Savun, Vahi Öz, Sami Hazinses, Ahmet Danyal Topatan gibi dönemin ünlü sanatçıları canlandırıyor.
Adı: Karacaoğlan’ın Kara Sevdası
Yöneten: Atıf Yılmaz Batıbeki
Yazan: Yaşar Kemal
Görüntü: Mike Rafealyan, Çetin Gürtop
Kurgu: Nihat Sevinç
Müzik: Sabahattin Kalender
Türküler: Karacaoğlan koşukları
Türküleri Çığıranlar: Ruhi Su
Oyuncular: Tijen Par (Elif), Nuri Altınok (Karacaoğlan), Kadir Savun, Talat Gözbak, Hayri Esen, Muazzez Arsoy, İhsan Aşkın, Hikmet Serçe, Yusuf Ahmet, Seden Kızıltunç, Jale Öz, Ahmet Danyal Topatan, Sami Hazinses, Yurdanur Aypak, Nihal Tuna, Hasan Dragut, Hayriye Şen, Türkan Güldes, Sürer Öztunca, Gülsen Okçu,
Yapımcı: Hürrem Erman
Süre: 92’
Yapım: 1959 – Türkiye
Telif Hakları: Erman Film
Bel: Dağ sırtlarında geçit veren çukur yer: “Çıksam yüksek bellere gün eylesem / Acep nazlı yâr duyar mı ola?” – Halk türküsü
Ekin: 1- Tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları yaratmada, sonraki kuşaklara iletmede kullanılan, kişinin doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların bütünü; hars, kültür. 2- Bir topluma veya halk topluluğuna özgü düşünce ve sanat yapıtlarının bütünü. 3- akıl yürütme, beğeni ve eleştirme yeteneklerinin öğrenim ve yaşantılar yoluyla geliştirilmiş olan biçimi; irfan.
Konalga: Konaklanan yer; Göçerlerin, yolcuların yolculuk veya göç sırasında konakladıkları sulu, otlu yer.
Koşuk: 1- Türlü simgelerle, tartımlı sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan anlatım biçimi 2- Türklerin İslamiyet öncesi dönemlerinde, toylarda veya kazanılan savaş sonrasında yapılan eğlencelerde kopuzla birlikte söyledikleri, genellikle sevgi, doğa ve yiğitlik konularını işleyen, uyak düzeni aaab, cccb, dddb vb. olan şiir.
Oba: 1- Ortak veya özel malları bulunan, nüfusu iki binden aşağı olan, genellikle tarımsal alanda çalışılan, konutları ve öteki yapıları bu yaşam uygun yerleşim birimi; köy: “Yarın daha gün ışımadan kovduracağım onları obadan.” – Yaşar Kemal
2- Göçerlerin konak yeri; el, avul, köy. 3- Bu yerde konaklayan göçebe halk, oymak, aile. “Dayısı, amcası dâhil, obadan, oymaktan kimse dünür gitmeye gönüllü değildir.” – Tarık Buğra
Örge: 1- Kendi başlarına konuya özellik kazandıran ögelerin her biri; motif. 2- Bestenin bir parçasına çeşitli yönlerden birlik sağlayan belirleyici küçük birim; motif. 3- Yan yana gelerek bir bezeme işini oluşturan ve kendi başlarına birer birlik olan ögelerden her biri: nakış, motif: Halıdaki, kilimdeki, oyadaki nakışlar.
