ALİYE RONA SEÇKİSİ
Su, Yılanların Öcü, Parmak Damgası, Aliye Rona’nın, 1921-1996 yılları arasında geçen ömrü boyunca oynadığı iki yüzden fazla karmacadan üçü.
Aliye Rona, oyuncudur; çatık kaşlar arasına gizlenmiş iyiliktir, güzelliktir. Oyunun gereğine göre girdiği kimliği, nerede olursa olsun güçlü bir biçimde oynayan, izleyicinin odağına yerleştirmeyi başaran gerçekçi bir oyuncudur.
İster görmük, ister sınalga, isterse orta oyunu olsun; Aliye Rona için sahne değişikliği, yalnızca öne çıkaracağı oyun için bir ayrımdır. Canlandırdığı kişiliği en etkili yanıyla gösteren, tavırlı, biçemli, kişilik aktaran oyunculuğu değişmeyen, eşi az bulunur bir törütmendir.
YILANLARIN ÖCÜ – 1962
Yılanların Öcü, Fakir Baykurt’un öyküsünün çok ötesine taşınmış bir baş yapıt. İyelik kavramının sorgulandığı üç Metin Erksan yapıtından biri olan Yılanların Öcü’nde, Aliye Rona, canlandırdığı oyunun içinde yiter; Irazca Ana olarak belleklere yerleşir.
Eleştirmen Zeynep Yön, düşünbilim izleğindeki değinisinde, “…’yaşlı kadın tini’ ikili anlamda çalışır. Aileyi bir arada tutar, diğer yönden ‘erki’ elinde tutmak isteyen bir kişiliktir. Koruyucu olduğu kadar cezalandırıcıdır da. Irazca Ana, hem yaşlı bilgedir hem de tehlikelidir.” diye görünen oyunculuğun aktardığını betimlerken, bir anlamda Aliye Rona’nın oyun gücünü tanımlar.
SU – 1981
Yurdumuzda ellili yıllarla başlayan ve batı dünyasındaki değişime koşut olarak seksenli yıllarla birlikte yeni bir evreye geçen; sömürgeci egemenlerin “liberalizm” diye pazarladığı değer tanımazlığın, su ve Keban Barajı üzerinden bir eleştirisi sayılabilecek kurmacada, Cüneyt Arkın’nan Aliye Rona ana oyuncular olarak öne çıkıyor.
PARMAK DAMGASI – 1985
Parmak Damgası, Halikarnas Balıkçısı diye ünlenen, büyük Türk yazarı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın Aganta Burina Burinata adlı öyküsünden uyarlanan, altı bölümlük sınalga dizisidir. Aliye Rona bu dizide, genelde olduğu gibi yardımcı oyuncular arasında baştadır.
Aliye Rona, TRT ile başladığı dizi oyunculuğunda, Parmak Damgası’nda olduğu gibi, doğruluğu yanlışlığı tartışılsa da, törenin izleğinden ayrılmayan kişilikleri, güçlü bir katkıyla dizilere aktardı.
