ÜÇ KUŞAĞI BULUŞTURAN GÖRÜNMEYEN GÜÇLER

“Baykal’ın Tini”, izleyiciyi, biri annesini, öbürü karısını yitirmiş iki acılı mutsuzun; ne yapacağını bilmez durumdaki babayla küçük oğulun, en zor dönemlerine götürüyor. Mihail Rashodnikov’un yönettiği yapım, Baykal Gölünün kıyısında yaşayan dedenin yanına konaklamaya gelen ikilinin, tüm yaşanılanları unutturan bir sorunla karşı karşıya kalışını öykülüyor. 

Yapımla ilgili yayılan bilgilere göre, “Baykal’ın Tini”, kurmacayı yazan, babayı canlandıran oyuncu Mose Kurtanidze’nin başından geçen gerçek bir öyküye dayanıyor. Kurtanidze, Türk-Sib demiryolu ağının, Buryatya’daki duralgasının bulunduğu, Ulan-Ude kentinde doğmuş. Çocukken, dedesiyle Baykal Gölü’nde balık tutmaya gittiğinde yaşadıkları; arabalarının bozulması, babasıyla buluşmak için yeğin yel altında dedesiyle yaptığı uzun yürüyüş, görmüğe temel oluşturuyor. Gerçekte olduğu gibi bu zorlu gezi, yalnızca zorlu sınavların değil, yanı sıra, dede, baba, torun soy bağının güçlenmesinin de yolunu açıyor. 

Ancak kurmacanın katmanları bu öyküyle sınırlı değil. Acunun en büyük gölünün buzla kaplı yüzeyinde yaşanılanlar; göl çevresindeki söylenceler, öyküyü büyülü bir gizemle buluşturuyor.

Acunun En Büyük Gölü

Kuzeydeki Gök Boncuklardan biri olan Tük-Moğol kökenli Buryatların yaşam alanı içerisindeki ulu Baykal Gölü, acunun en derin, en eski tatlı su gölü olmanın ötesine geçiriliyor; somut-soyut tüm varlıklarıyla, güçlü bir katman olarak kurguya yerleştiriliyor.

Bu bağlamda, göl çevresinde yaşanan ekinden izler taşıyan kimi örgelerle öykü baylaştırılıyor. Bunlardan biri, Türkçede “kam” denilen bilgelik söylenceleri. Kam, doğaüstü güçlerle ilişki kurabildiğine inanılan, gerek yin, gerekse tin sağlığı bozulmuş kişileri iyileştirebilen, sayrıları sağaltan, toplum önderi bilge kimselere verilen ad. Türkçede, bakşı, ocaklı, töreli gibi adların yanı sıra Rusça’dan geçme, şaman adıyla da biliniyor.

Öbürü ise “Yaşam Ağacı”. Dallarına boyaklı çaputların bağlandığı, Türk söylencesinde “dilek ağacı” diye de bilinen; yeraltını, yeryüzünü, gökyüzünü birbirine bağladığına inanılan kut ağacı. Yalnızca bu gölde yaşayan foklarıyla, söylenceleriyle “Baykal’ın Tini”, bir anlamda Baykal Gölünün, görünen görünmeyen tüm varlıklarının tanıtıldığı bir yapım olarak tasarlanmış denilebilir.

Benzer İçerikli Yapıtlar

“Baykal’ın Tini”, Türk topluluklarının yaşamlarından kesitler taşıyan, söylenceyle gerçeğin iç içe geçtiği, masalsı anlatılarla kurgulanmış Sovyet dönemi anlatılarına benzer yapısıyla, Sinemasalı topluluğunca izlenen “Ak Gemi”, “Yaşlı Adam” ile “Yaşlı dağların Söylencesi” görmüklerine benzer biçimde, dede-torun ilişkileri izleğini de belirginleştiren bir yapım.